Грамадства44

«Перавыхоўваюць і мілітарызуюць». Для суда ў Гаазе падрыхтавалі даклад пра тое, хто і як вывозіць украінскіх дзяцей у Беларусь

4 кастрычніка ў Варшаве прэзентавалі даклад «Скрадзенае дзяцінства: як беларускі рэжым сцірае ідэнтычнасць украінскіх дзяцей праз перамяшчэнне, перавыхаванне і мілітарызацыю». Выданне «Медыязона» азнаёмілася з дакументам і расказвае, што ўдалося высветліць праваабаронцам. Даклад быў падрыхтаваны арганізацыямі Freedom House, цэнтр па правах чалавека ZMINA, «Рэгіянальны цэнтр па правах чалавека», Праваабарончы цэнтр «Вясна» і Belpol.

Экскурсія для дзяцей, перамешчаных з Украіны ў Беларусь, у вайсковай часці МУС, 2022 год. Фота: sb.by

Больш за дзве тысячы дзяцей

Аўтары дакладу сцвярджаюць, што з 2021 года ў Беларусь з акупаваных Расіяй абласцей Украіны былі вывезеныя 2219 дзяцей.

Усё пачалося з таго, што ў верасні 2021 года Аляксандр Лукашэнка падпісаў распараджэнне «Аб арганізацыі адпачынку і аздараўлення дзяцей Данбаса». Менавіта тады ў Беларусь прывезлі першыя групы: 150 дзяцей з дзіцячых дамоў акупаванага Данецка размясцілі ў лагеры «Зубраня».

З пачаткам поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну ў 2022 годзе дзяцей сталі прывозіць часцей. Групы па некалькі дзясяткаў і нават сотняў чалавек размяшчалі ў лагеры «Дуброва» пад Салігорскам, санаторыі «Волма» ў Мінскай вобласці, рэабілітацыйным цэнтры ў Астрашыцкім Гарадку, санаторыі «Залатыя пяскі» ў Гомельскім раёне, рэабілітацыйным цэнтры імя Якуба Коласа ў Кобрыне, санаторыі «Дубровенка» пад Магілёвам, аздараўленчым цэнтры «Лясная паляна» ў Гродзенскай вобласці.

«Каб Байдэн здох, каб Зяленскі таксама». Што адбываецца з дзецьмі ў Беларусі

Аўтары дакладу сцвярджаюць, што пад выглядам лячэння і рэабілітацыі ўкраінскім дзецям у Беларусі расказваюць пра ідэі «рускага свету», іх перавыхоўваюць і мілітарызуюць.

Дзецям ладзяць сустрэчы з вайскоўцамі, сілавікамі і прапагандыстамі. Заняткі з імі праводзяць на рускай мове, транслюючы прапагандысцкія наратывы, расказваюць пра «калабарантаў-украінцаў» падчас Другой сусветнай вайны, пытаюцца, ці лічаць яны сябе расійскімі грамадзянамі.

У 2022 годзе дзяцей з Данецка і Марыупаля, якія жывуць у санаторыі «Волма», вазілі ў вайсковую частку спецназа УС РБ №3214. Там для дзяцей правялі канцэрт на пляцы. На фота з мерапрыемства яны трымаюць у руках зброю, а некаторыя стаяць у футболках з літарай Z, якая стала знакам падтрымкі вайны Расіі супраць Украіны.

Дзецям ладзяць сустрэчы з праўладнымі артыстамі і актывістамі, вайскоўцамі і міліцыянерамі — напрыклад, супрацоўнікамі ГУБАЗіК або інспектарамі па справах непаўналетніх. У студзені 2023 года на такой сустрэчы былі дзеці з акупаваных Горлаўкі і Лісічанска.

«Праграма такіх мерапрыемстваў звычайна вельмі падобная: службовыя асобы праводзяць для дзяцей экскурсію, паказваюць ім зброю і вучаць іх карыстацца ёй», — пішуць аўтары дакладу.

У кастрычніку 2022 года ў «Дуброве» перад дзецьмі выступалі сёстры Груздзевы.

«І дай Госпад сілы і магчымасці хутчэй вырашыць гэтую сітуацыю. Каб мы жылі ў міры. Каб Байдэн здох, Госпадзе, прабач мяне, каб Зяленскі таксама. А Пуцін квітнеў, і ўзяў кантроль над усёй Украінай», — сказала адна з сясцёр.

У красавіку 2023-га да дзяцей прыязджаў праўладны палітычны аналітык Аляксандр Шпакоўскі, а разам з ім — першы сакратар БРСМ Аляксандр Лук'янаў і ўдзельнікі салігорскага ваенна-патрыятычнага клуба «Крыніца».

З дзецьмі сустракалася вядомая даносчыца Вольга Бондарава і прадстаўнікі Камуністычнай партыі Беларусі. Мяркуючы па інфармацыі з паста Бондаравай, з падлеткамі, якія прыехалі на «рэабілітацыю» гаварылі пра «ЦІПСА», «рэферэндумы ў ЛДНР» і тое, «чым жывуць новыя рэгіёны Расіі».

У 2024 годзе перад дзецьмі з Украіны, якія павінны былі праходзіць лячэнне ў рэабілітацыйным цэнтры ў Астрашыцкім Гарадку, выступаў асабовы склад цэнтра падрыхтоўкі кадраў МУС.

Сярод тых, хто праводзіць час з дзецьмі, ёсць і іх аднагодкі з акупаваных тэрыторый, якіх «расійскія ўлады ўжо падвергнулі мілітарызацыі».

Праваабаронцы мяркуюць, што яны могуць аказваць на дзяцей дадатковы ўплыў. Напрыклад, восенню 2022 года ў санаторыі «Дуброва» адпачывала 15-гадовая дзяўчынка з Данецкай вобласці, удзельніца расійскай юнацкай вайскова-патрыятычнай арганізацыі «Юнармія», а ў Наваполацку — 17-гадовая ўдзельніца прапуцінскага «Руху першых».

Прапагандысты распытваюць дзяцей пра траўматычныя падзеі

Дзяцей з акупаваных абласцей Украіны рэгулярна паказваюць у дзяржаўных медыя. Як сказана ў дакладзе, прапагандысты задаюць дзецям на камеру пытанні пра абстрэлы, траўмы, часам даводзячы іх да слёз.

«Журналісты ў першую чаргу задаюць наводзячыя пытанні, звязаныя з траўматычнымі тэмамі: абстрэлы, пачуцці дзяцей ва ўмовах баявых дзеянняў, ці з'яўляюцца «разбітыя вокны» нормай і гэтак далей. Настойлівыя роспыты журналістаў патрабуюць дэталёвых успамінаў і аднаўлення траўматычных падзей», — сказана ў дакладзе.

Пры гэтым дзеці ў эфіры дзяржаўных медыя выкарыстоўваюць тэрміналогію афіцыйных уладаў Беларусі і Расіі, называючы вайну «СВА», гавораць пра тое, што «ўкраінскія баевікі» іх абстрэльваюць і што «Марыупаль пачынае адраджацца».

Беларуская прапагандыстка Ксенія Лебедзева пыталася ў дзяцей, расійскімі ці ўкраінскімі дзецьмі яны сябе лічаць. Дзеці адказвалі, што расійскімі, пры гэтым іх словы гучалі завучана, гаворыцца ў дакладзе.

«У адным з сюжэтаў інтэрв'юер адкрыта пытаецца ўкраінскага хлопчыка на камеру, ці пайшоў бы ён на вайну, калі б быў старэйшы. Хлопчык адказвае, што пайшоў бы, таму што «Украіна прыйшла на маю зямлю і забівае такіх, як я», — пішуць аўтары дакладу.

Ці даюць згоду бацькі

Як пішуць праваабаронцы, бацькі падпісваюць згоду на вываз дзяцей выключна ў «рэабілітацыйныя лагеры або лагеры адпачынку».

«Бацькі часта спрабавалі часова абараніць сваіх дзяцей ад наступстваў ваенных дзеянняў, такіх як абстрэлы, пазбаўленне харчавання і артылерыйскі агонь, усё горшымі і абмежаванымі магчымасцямі эвакуацыі ў прыфрантавых раёнах. Бацькі, як правіла, нават прапагандысцкім СМІ агаворвалі, што згода даецца толькі на часовае знаходжанне і адпачынак, а не на палітычную апрацоўку і мілітарызацыю. Ва ўмовах абмежаванага доступу да акупаваных тэрыторый складана вызначыць, ці была кожная згода сапраўды добраахвотнай і ўсвядомленай», — пішуць даследчыкі.

У некаторых выпадках адпраўка дзяцей у лагеры ў Расіі, як сказана ў дакладзе, «адбывалася пад пагрозамі і прымусам». Аўтары дакладу прыходзяць да высновы, што «рэчаіснасць бацькоўскай згоды сумнеўная».

Хто з Беларусі датычны да перамяшчэння ўкраінскіх дзяцей

У дакладзе пазначаныя афіцыйныя асобы з расійскага, беларускага і ўкраінскага бакоў, якія, на думку праваабаронцаў, датычныя да вывазу дзяцей. У першую чаргу гэта Аляксандр Лукашэнка, а таксама Аляксей Талай — беларускі паралімпійскі спартсмен, які «адыграў цэнтральную ролю ў праекце па перасяленні ўкраінскіх дзяцей у Беларусь».

З беларускага боку названыя такія чыноўнікі, палітыкі і актывісты, як кіраўнік Магілёўскай вобласці Анатоль Ісачанка, лідар Ліберальна-дэмакратычнай партыі Беларусі Алег Гайдукевіч, генеральны сакратар Беларускага Чырвонага Крыжа і дэпутат Дзмітрый Шаўцоў, кіраўнік Беларускай чыгункі Дзмітрый Марозаў і іншыя людзі.

Аўтары дакладу падкрэсліваюць, што вываз украінскіх дзяцей аплачваецца з бюджэту Саюзнай дзяржавы. У 2022 і 2023 гадах на гэта было выдаткавана ў суме амаль 600 тысяч долараў. Чыноўнікі называюць выдзеленыя сродкі «гуманітарнай дапамогай».

Чаго хочуць аўтары дакладу

Праваабаронцы маюць намер дамагчыся прыцягнення да адказнасці тых, хто мае дачыненне да незаконнага перамяшчэння дзяцей.

У сярэдзіне верасня аўтары дакладу перадалі дакументы ў Міжнародны крымінальны суд (МКС) у Гаазе. Зараз яны заклікаюць урады краін-членаў Рымскага статута таксама звярнуцца ў суд і перадаць доказы ўдзелу ўладаў Расіі і Беларусі ў перамяшчэнні дзяцей з Украіны.

«МКС павінен выдаць ордары на арышт Аляксандра Лукашэнкі, Дзмітрыя Мезенцава, Міхаіла Мішусціна і Аляксея Талая за іх ролю ў перавыхаванні і мілітарызацыі ўкраінскіх дзяцей у дадатак да перагляду ордараў на арышт, ужо выдадзеных Уладзіміру Пуціну і Марыі Львовай-Бяловай. Урады таксама павінны падтрымліваць расследаванні МКС з дапамогай разведвальнай інфармацыі і абмену данымі», — пішуць аўтары дакладу.

Каментары4

  • Гаага
    05.10.2024
    За такія злачынствы лукашысты атрымаюць ордар на арышт ад Міжнароднага суда
  • Не ново и продолжается
    06.10.2024
    Так делали все империи, особенно сухопутные. На захваченных территориях, неблагонаджное население заменялось, насильно, благонадежным из глубины империи. Из детей, насильно, воспитывались манкурты и янычары.
    Россия всюду применяла такую практику по насильному замещению и насильной русификации, даже теперь, в Беларуси, делает это руками лукашенко.
  • Рэчаіснасьць
    06.10.2024
    Не ново и продолжается, а цябе яны прымусілі напісаць камент на языке, ці ты сам дабраахвотна яе карыстаеш?

У які дзень у 2020-м маглі здарыцца перамены? Польскі дыпламат выдаў кнігу аб працы ў Беларусі і даў адказ на гэта пытанне9

У які дзень у 2020-м маглі здарыцца перамены? Польскі дыпламат выдаў кнігу аб працы ў Беларусі і даў адказ на гэта пытанне

Усе навіны →
Усе навіны

EPAM і Wargaming заплацілі самыя вялікія падаткі сярод усіх літоўскіх IT-кампаній10

Спецпрадстаўнік ЗША: Санкцыі супраць Расіі працуюць «на 3 балы з 10», іх можна ўзмацніць14

Беларускую добраахвотніцу Марыю Зайцаву пахавалі на могілках у Кіеве ФОТА3

Ва Уруччы пабудуюць чатыры шматпавярховікі4

Мілы сабака на запраўцы, што радуецца любому чалавеку, скарае сацсеткі18

ЗВР Беларусі дасягнулі 9 мільярдаў даляраў7

Як тэлешоу дапамаглі знізіць колькасць разводаў у Паўднёвай Карэі3

Анастасія Нюфер з ЗША, вызваленая ў Беларусі ў дзень выбараў, апублікавала першае фота1

Два гомельскія кур‘еры забралі 100 тысяч у 87-гадовай жанчыны, кінулі куратара і пачалі салодкае жыццё5

больш чытаных навін
больш лайканых навін

У які дзень у 2020-м маглі здарыцца перамены? Польскі дыпламат выдаў кнігу аб працы ў Беларусі і даў адказ на гэта пытанне9

У які дзень у 2020-м маглі здарыцца перамены? Польскі дыпламат выдаў кнігу аб працы ў Беларусі і даў адказ на гэта пытанне

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць